สารแห่งความตื่นเต้นและความสุขหลักๆ ในร่างกาย ได้แก่..
1.โดพามีน (แรงจูงใจและความสำเร็จ),
2.เอ็นดอร์ฟิน (ความสุขผ่อนคลายและระงับปวด),
3.เซโรโทนิน (อารมณ์คงที่และสงบ)
4.ออกซิโทซิน (ความผูกพันและความรัก)
สารเหล่านี้หลั่งได้จากการออกกำลังกาย, การกอด, ทานอาหารที่มีโปรตีน, การทำสมาธิ, และการทำกิจกรรมที่ชอบ
4 ฮอร์โมน/สารสื่อประสาทหลักแห่งความสุขและความตื่นเต้น:
- โดพามีน (Dopamine): ได้รับฉายาว่า “สารแห่งความพึงพอใจและรางวัล” หลั่งเมื่อรู้สึกตื่นเต้น ดีใจเมื่อประสบความสำเร็จหรือทำเป้าหมายได้สำเร็จ
- เอ็นดอร์ฟิน (Endorphin): “มอร์ฟีนธรรมชาติ” หรือ “สารสำราญ” หลั่งออกมาเพื่อช่วยลดความเครียด บรรเทาความเจ็บปวด และทำให้รู้สึกผ่อนคลาย โดยเฉพาะเมื่อออกกำลังกายหนักๆ
- เซโรโทนิน (Serotonin): “สารแห่งความสุขสงบ” ช่วยควบคุมอารมณ์ ลดความหดหู่ และสร้างความรู้สึกผ่อนคลาย หลั่งได้ดีเมื่อได้รับแสงแดดอ่อนๆ
- ออกซิโทซิน (Oxytocin): “ฮอร์โมนแห่งความรักและการเชื่อมโยง” หลั่งเมื่อเกิดความผูกพัน การกอด การจับมือ หรือการลูบหัวสัตว์เลี้ยง
- อะดรีนาลีน (Adrenaline): หลั่งเมื่อมีความตื่นเต้นจัด ตกใจ หรือสภาวะกดดัน ส่งผลให้หัวใจเต้นเร็วและกระปรี้กระเปร่า
วิธีเพิ่มสารแห่งความสุข
(ตาม 8 เคล็ดลับสร้างฮอร์โมนแห่งความสุขมีอะไรบ้าง ไปดูกัน.. 1. การออกกำลังกาย 2. กิจกรรมพาสุขและรอยยิ้มคลายเศร้า 3. ออกไปรับแสงแดดอ่อนๆ 4. รับประทานดาร์กช็อกโกแลต 5. เน้นอาหารที่เป็นแหล่งทริปโตเฟน 6. เล่นกับสัตว์เลี้ยง 7. กอดคนที่เรารัก 8. การทำสมาธิ ..)
- ออกกำลังกาย: วิ่งหรือออกกำลังกาย 20 นาทีขึ้นไปช่วยหลั่งเอ็นดอร์ฟิน
- กอดและสัมผัส: การกอดหรือจับมือช่วยเพิ่มออกซิโทซิน
- ทานอาหาร: โปรตีน (ไทโรซีน) ช่วยสร้างโดพามีน
- รับแสงแดด: แสงแดดช่วยกระตุ้นเซโรโทนิน
- ทำสมาธิ/หัวเราะ: การฝึกจิตและหัวเราะช่วยสร้างความสุขและผ่อนคลา
————
เพิ่มเติม
สารแห่งความตื่นเต้นหลักๆคือ
อะดรีนาลีน (Adrenaline/Epinephrine) และ โดพามีน (Dopamine) ซึ่งหลั่งจากต่อมหมวกไตและสมองเมื่อตกใจ เครียด หรือชอบใจ ทำให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันเลือดสูงขึ้น และร่างกายพร้อมตอบสนองฉับพลัน กิจกรรมที่กระตุ้นการหลั่งได้ดี ได้แก่ กีฬาเอ็กซ์ตรีม, เล่นเกม, ดูหนังผี, หรือตกหลุมรัก
สารสำคัญที่เกี่ยวข้องกับความตื่นเต้นเร้าใจ:
- อะดรีนาลีน (Adrenaline): ฮอร์โมนบ้า ดี เดือด หลั่งเมื่อเจอสภาวะกดดัน ตกใจ หรืออันตราย ช่วยให้หัวใจเต้นเร็ว เลือดสูบฉีด ร่างกายมีพลังงานสูง
- โดพามีน (Dopamine): สารแห่งความสุขและความพึงพอใจ หลั่งเมื่อทำสิ่งที่ชอบ หรือมีความรู้สึกปิ๊งใครบางคน ทำให้ตื่นตัว กระฉับกระเฉง หัวใจเต้นแรง
- เอ็นดอร์ฟิน (Endorphins): สารความสุขที่หลั่งออกมาเมื่อร่าเริง เบิกบาน หรือตอนเล่นกีฬาที่ตื่นเต้น ทำให้รู้สึก “ฟิน” หรือผ่อนคลาย
- คอร์ติซอล (Cortisol): ฮอร์โมนความเครียดที่มักทำงานควบคู่กับอะดรีนาลีนในช่วงคับขัน ช่วยกระตุ้นพลังงาน
กิจกรรมที่ช่วยให้หลั่งสารความตื่นเต้น:
- กีฬาความเร็ว/เอ็กซ์ตรีม: ขี่มอเตอร์ไซค์เร็วๆ, กระโดดร่ม, ปีนหน้าผา
- ความบันเทิงเร้าใจ: เล่นเกมเลเซอร์, ดูภาพยนตร์ระทึกขวัญ, รถไฟเหาะ
- ความรักและความผูกพัน: การตกหลุมรักใหม่ๆ, จูบ, หรือการมีเซ็กซ์
- การท้าทายตนเอง: การแข่งขัน, การนำเสนองานสำคัญ, การทำสิ่งที่หวาดเสียว
การตื่นเต้นในช่วงเวลาสั้นๆ ส่งผลดีต่อร่างกาย แต่หากร่างกายหลั่งสารเหล่านี้มากเกินไปจากการเครียดเรื้อรัง อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือความดันโลหิตสูง